Przygotowanie do zawodu i perspektywy zatrudnienia

Narząd słuchu i równowagi

uchodos

Ucho odbiera fale dźwiękowe, przekształca je w drgania mechaniczne, a drgania w impulsy nerwowe. Odpowiada także za zmysł równowagi (błędnik). Ucho jest więc jednocześnie narządem słuchu i równowagi. Zmysł słuchu charakteryzuje się zdolnością do rejestracji fal dźwiękowych o określonej częstotliwości, rozpoznaje także ich kierunek, natężenie, ton i barwę.

Ucho składa się z trzech części:
– ucha zewnętrznego
– ucha środkowego
– ucha wewnętrznego.

Ucho zewnętrzne występuje jedynie u ssaków. Ucho zewnętrzne i środkowe odpowiadają głównie za słuch, ucho wewnętrzne – także za równowagę. Wychwytuje fale dźwiękowe, wzmacnia je i kieruje na błonę bębenkową.

Ucho zewnętrzne składa się z:
– małżowiny usznej
– przewodu słuchowego zewnętrznego
– powierzchni zewnętrznej błony bębenkowej.

Małżowina uszna jest to fałd skórny rozpięty na elastycznym rusztowaniu z tkanki chrzęstnej. Jej kształt jest przystosowany do zbierania fal dźwiękowych i kierunkowania ich do przewodu słuchowego zewnętrznego. Przewód słuchowy zewnętrzny to kanał doprowadzający fale dźwiękowe do błony bębenkowej, o długości ok. 26-30 mm i średnicy ok. 7 mm. Przewód słuchowy zlokalizowany jest w kości skroniowej. Dochodzi on do błony bębenkowej. Jest on zbudowany z tkanki chrzęstnej oraz kostnej. Pokryty jest od wewnątrz skórą, zawierającą gruczoły woskowinowe, której zadaniem jest wydzielanie woskowiny (wydzieliny zapobiegającej dostaniu się zanieczyszczeń do przewodu słuchowego), oraz włosków rozprowadzających woskowinę. Na jego końcu znajduje się błona bębenkowa.

Ucho środkowe to niewielka przestrzeń w czaszce wypełniona powietrzem. Jego zadaniem jest mechaniczne wzmocnienie i doprowadzenie fal dźwiękowych do ucha wewnętrznego (poprzez okienko owalne). Część drgań przechodzi też bezpośrednio na okienko okrągłe.

W skład ucha środkowego wchodzą:
– błona bębenkowa
– jama bębenkowa
– trzy kosteczki słuchowe (młoteczek, kowadełko, strzemiączko)
– trąbka słuchowa (trąbka Eustachiusza)
– powierzchnia zewnętrzna okienka owalnego.

Błona bębenkowa oddziela przewód słuchowy zewnętrzny od ucha środkowego, zamienia fale dźwiękowe w drgania mechaniczne, pobudzając kosteczki słuchowe. Jama bębenkowa to przestrzeń powietrzna zawierająca trzy kosteczki słuchowe, mięśnie ucha środkowego oraz przebiegające w tej okolicy naczynia i nerwy. Jama bębenkowa ograniczona jest ona od strony zewnętrznej błoną bębenkową, od strony wewnętrznej natomiast ścianą kostną ucha wewnętrznego. Łączy się z gardłem trąbką słuchową. Dzięki temu możliwe jest wyrównywanie ciśnienia po obu stronach błony bębenkowej. Młoteczek z jednej strony łączy się z błoną bębenkową, a z drugiej strony łączy się z kowadełkiem, kowadełko ze strzemiączkiem, a ono z kolei łączy się z błoną okienka owalnego. Ich zadaniem jest wzmocnienie drgań błony bębenkowej i doprowadzenie ich do ucha wewnętrznego. Kosteczki słuchowe są najmniejszymi kośćmi organizmu ludzkiego. Trąbka Eustachiusza to kanał łączący ucho środkowe z gardłem, o długości ok. 35 mm. Normalnie otwarta jest jedynie jej wąska część, ale przekrój może się zwiększać, by wyrównać ciśnienie powietrza w uchu. Jest to droga, którą mogą wnikać patogeny lub szerzyć się procesy zapalne (zapalenie ucha środkowego).

Ucho wewnętrzne to najbardziej skomplikowany odcinek narządu słuchu. Składa się z przestrzeni wewnątrz kości czaszki, zwanych błędnikiem kostnym. Część błędnika przylegającego do ucha środkowego to przedsionek. We wnętrzu błędnika kostnego mieści się błędnik błoniasty, który wypełniony jest płynem oraz zawiera ziarenko węglanu wapnia – otolit. Jest to narząd równowagi. Jego funkcją jest informowanie o położeniu ciała w przestrzeni. Przestrzeń pomiędzy błędnikiem kostnym, a błędnikiem błoniastym wypełnia płyn, zwany przychłonką. Błędnik błoniasty wypełnia natomiast śródchłonka. Łączą się z nim ślimak i kanały półkoliste. Kanały półkoliste służą do rejestrowania zmian położenia ciała i są narządem zmysłu równowagi. Ruchy ciała i głowy powodują przemieszczanie się płynu i substancji galaretowatej aparatu przedsionkowego, co wywołuje pobudzenie komórek zmysłowych. Powstają impulsy nerwowe przekazywane nerwem równowagi do mózgu, gdzie są analizowane. Ślimak to zwinięty kanał zawierający właściwy narząd słuchu. Jego funkcja to odbieranie drgań cieczy i wzbudzanie impulsów nerwowych, które dalej nerwem słuchowym biegną do ośrodka słuchu.

Ucho wewnętrzne składa się z:
1. Błędnika kostnego (przedsionek, ślimak, i trzy kanały półkoliste)
2. Błędnika błoniastego (woreczek i łagiewka – położne są w przedsionku kostnym)
Wyróżniamy tu także trzy kanały półkoliste, które kończą się bańkami błoniastymi, oraz przewód ślimakowy.

Elementy odpowiedzialne za słuch:
Okienko owalne przedsionka, czyli błona stykająca się bezpośrednio ze strzemiączkiem, ułatwiająca przejście drgań z ucha środkowego do wnętrza ślimaka. Drgania przechodzą do zewnętrznej komory ślimaka.
Okienko okrągłe to błona niestykająca się z zewnątrz z żadną z kostek, ale również mogąca przekazywać niewzmocnione drgania do wnętrza ślimaka.
Ślimak to najważniejsza część ucha wewnętrznego.

Z wyglądu przypomina muszlę. Jest to długi, zwężający się kanał kostny, zwinięty spiralnie i wypełniony w całości płynem, w którym zawieszone są otolity (kryształki CaCO3). W środku przedzielony jest dwiema błonami: błoną podstawową i błoną przedsionkową (Reisnera). Dzielą one ślimak na trzy komory nazywane schodami przedsionka, ślimaka i bębenka. Wewnątrz schodów ślimaka znajduje się narząd Cortiego, który zamienia pobudzenia znajdujących się na nim rzęsek w impulsy nerwowe. Zniszczenie narządu Cortiego powoduje całkowitą głuchotę.

Elementy odpowiedzialne za równowagę
– kanały półkoliste
– woreczek
– łagiewka

Kanały półkoliste, woreczek oraz łagiewka to właściwy narząd równowagi. Rejestrują one zmiany wywołane ruchami ciała i głowy. Kanały posiadają bańkowate zakończenia, które są pokryte komórkami zmysłowymi. Komórki te reagują na przyspieszenie kątowe. W przedsionku zlokalizowane są łagiewka i woreczek. Zawierają one nabłonek nerwowy z komórkami zaopatrzonymi we włoski. Komórki zmysłowe pokrywa galaretowata błona, na której znajdują otolity, czyli kryształki CaCO3. Komórki zmysłowe woreczka i łagiewki są receptorami grawitacji i przyspieszenia liniowego. W wyniku działania siły ciężkości i przyspieszenia, komórki zmysłowe narządu równowagi ulegają podrażnieniu. W bańkach kanałów półkolistych bodziec wywoływany jest pod wpływem przemieszczającej się śródchłonki. Powstające potencjały są przekazywane przez nerw przedsionkowo-ślimakowy do rdzenia przedłużonego. Ośrodkowy układ nerwowy przetwarza impulsy na wrażenia o położeniu ciała w przestrzeni. Bodźce z narządu równowagi przekazywane są do mięśni poruszających gałkami ocznymi, a także do mięśni szyi, tułowia i kończyn.

%d bloggers like this: