Przygotowanie do zawodu i perspektywy zatrudnienia

Podstawowe techniki stosowane w socjoterapii – podsumowanie

W socjoterapii stosuje się różne techniki i metody oddziaływania psychorekreacyjnego, inspirowane metodami psychoterapeutycznymi. W ramach zajęć socjoterapeutycznych wykorzystuje się wiele metod pracy z grupą, m.in. psychodrama, rysunek terapeutyczny, muzykoterapia, choreoterapia, biblioterapia. Metody socjoterapii stosuje się w świetlicach socjoterapeutycznych, albo pracuje się całościowo, traktując wszystkie formy aktywności, jako element procesu socjoterapeutycznego, albo używa się tylko elementów socjoterapii.

  • I.  Ludoterapia (przez zabawę)

Podczas zajęć z dziećmi wykorzystuje się zabawy do nauczenia ich nowych umiejętności, poszerzenia wglądu, np. dziecko uczy się nowych strategii zaspokajania swoich potrzeb. Podczas zabawy może również nastąpić odreagowanie wielu emocji. Jest to podstawowa forma pracy socjoterapeutycznej. Zabawa zapewnia bezpieczne podtrzymywanie bezpiecznych emocji, pełni przede wszystkim funkcje terapeutyczne – oczyszczające [katharsis].

  • II.  Psychodrama

Umożliwia modelowanie odpowiedniego sposobu porozumiewania się. Opiera się na kontakcie słownym, ale jej istota jest przeżycie danej sytuacji, odegranie roli w warunkach symulacyjnych, grupa rówieśnicza stwarza możliwość przeżycia konfliktów w zabawie, pozwala na poznawanie i trenowanie nowych ról, modelowanie pożądanych form porozumiewania się, współdziałania. Warunki stwarzane przez psychodramę, umożliwiają zmianę relacji ja-inni.

Psychodrama opiera się na takich elementach jak: osoba odgrywająca samą siebie, wyrażająca siebie, aktorzy pomocniczy grają rolę zgodnie z życzeniem „pacjenta”, publiczność-grupa.  Członkowie grupy o podobnych problemach, mogą przezywać katharsis (odreagowanie emocjonalne). Efektem może być zrozumienie własnych reakcji a także nowy trening umiejętności interpersonalnych.

  • III.  Arteterapia – rysunek

Sztuka jest wykorzystywana w terapii dzieci i młodzieży na różne sposoby. W czasie prowadzenia terapii popartej na: literaturze, poezji, muzyce, plastyce czy tańcu, wyzwalają się nieuświadomione konflikty, w których dziecko/osoba nie potrafi nazwać. Dotyczy to w szczególności psychorysunku, jako narzędzia uwalniającego nagromadzone napięcia. Rysunek w psychoterapii pełni dwie podstawowe funkcje:

1/ stanowi środek ekspresji badanej osoby. Tworząc swoje prace rysunkowe dzieci ujawniają tłumione przez siebie emocje, konflikty. Mówiąc ogólnie rysunek, jako wytwór łączy w sobie różne aspekty: myślowe, wyobrażeniowe i percepcyjne

2/ stanowi formę komunikatu dla terapeuty – materiał opisowy, pozwalający na interpretację, przeprowadzenie na bieżąco analizy zawartych w nim treści. Obie funkcje powinny się wzajemnie uzupełniać. Warto w ty miejscu podkreślić, iż rysunek ma swe uzasadnienie w terapii jedynie wówczas, gdy powstaje spontanicznie i samodzielnie, jako praca własna. Ma to znaczenie szczególne w przypadku osób, które nie chcą, lub z jakiś powodów nie mogą wyrazić werbalnie swoich doznań i odczuć. Dotyczy to zwłaszcza dzieci/osób, które są zahamowane, stawiają opór lub maja problem w kontrolowaniu własnych emocji. Dlatego można posłużyć się rysunkiem, aby dostać się do treści, które trudno wyrazić słowami, a następnie użyć słów, by dotrzeć z kolei do treści zawartych w twórczości artystycznej. Rysunek można traktować, jako pośrednik między treścią (przeżyć) trudna do zwerbalizowania, silnymi, nieprzyjemnymi emocjami, a treścią zwerbalizowaną. Werbalizacja owej „wtórnej” treści może z kolei zredukować wcześniejszy niepokój, czy lek wynikający z braku kategorii określającej własne przeżycia. Jest to szczególnie w przypadku socjoterapii dzieci, którym trudno jest określić własne przeżycia za pomocą słów.

Wspomaga to komunikacje i poczucie wspólnoty. Rysunek jest czynnością wspomagająca inne ośrodki ekspresji – np. werbalne, mimiczne.

  • IV. Dialog terapeutyczny

Należy do najczęściej stosowanych technik socjoterapeutycznych. Warunkiem stosowania dialogu jest więź emocjonalna łącząca terapeutę z dzieckiem/osobą, poczucie bezpieczeństwa i zaufania, co jest możliwe dzięki zastosowaniu zasad, którymi powinien kierować się prowadzący grupę: zasada afirmacji, bliskiego kontaktu i otwartości.

Zestawienie technik socjoterapeutycznych wraz z czynnikami, które mogą być dzięki nim realizowane

Technika socjoterapeutyczna

Czynnik zmiany

Efekt/obszar zmiany
Zabawa
  1. Uczenie umiejętności społecznych
  2. Uczenie interpersonalne
  3. Dostarczenie doświadczeń korektywnych
  4. Naśladowanie
  5. Spójność grupy
  6. Poszerzenie samoświadomości
  7. Odreagowanie, czyli katharsis

/ja-ja

/ja-inni

/ja-dorosły

/ja-zadanie

/ja-otoczenie

 

Psychodrama

  1. Uczenie umiejętności społecznych
  2. Uczenie interpersonalne
  3. Dostarczenie doświadczeń korektywnych
  4. Poczucie podobieństwa
  5. Poszerzenie samoświadomości
  6. Odreagowanie, czyli katharsis

Ja-ja

Ja-inni

Ja-inni

Ja-zadanie

Ja-otoczenie

Ja-otoczenie

Arteterapia
  1. Poszerzenie świadomości
  2. Wgląd w siebie i odreagowanie

Ja-ja

Ja-zadanie

%d bloggers like this: