Przygotowanie do zawodu i perspektywy zatrudnienia

Układ trawienny

utra

Układ trawienny rozpoczyna się szparą ust a kończy odbytem. Wyróżnia się kilka odcinków. Jama ustna, pobiera pokarm, wstępnie go przygotowuje i częściowo trawi. Gardło i przełyk transportują pokarm do żołądka, który go magazynuje, trawi i wchłania. W kolejnych odcinkach w jelicie cienkim ( dwunastnicy, jelicie czczym i jelicie krętym ) proces wchłaniania narasta. Niewykorzystane części pokarmu przesuwają się do jelita grubego: kątnicy, okrężnicy wstępującej poprzecznej, osicy i odbytnicy. W jelicie tym odbywa się dalsze wchłanianie i formowanie kału.

Jama ustna

Zęby są jednym z ogniw narządu żucia.

Człowiek posiada zęby dwupokoleniowe:
– 20 mleczaków
– 32 zęby stałe
Zęby człowieka są różnokształtne i wyróżnia się 4 grupy:
– 8 siekaczy
– 4 kły
– 8 zębów przedtrzonowych
– 12 zębów trzonowych

Zęby są najbardziej twardymi elementami w organizmie, służą do odgryzania i żucia. Odbierają bodźcie dotyku, bólu i temperatury. Spełniają ważna rolę w artykulacji, a ubytki zębów powodują zaburzenia umowy.

Język

Bierze udział w ssaniu, żuciu, połykaniu oraz artykulacji. Zawiera narząd smaku i jest bardzo wrażliwym narządem czucia. Wyróżnia się nasadę, trzon, koniec języka oraz grzbiet i powierzchnię dolną języka. Grzbiet języka – błona języka – rozcięgna języka. Nabłonek jest wielowarstwowy płaski, zawiera brodawki języka: liściaste, grzybowate, okolone, nitkowate. Te ostatnie pełnią rolę mechaniczna, a pozostałe posiadają kubki smakowe.

Ślinianki (gruczoły układu pokarmowego)

Zlokalizowane są w obrębie głowy i szyi. Są ślinianki przyuszne, podjęzykowe i podżuchwowe. Zbudowane są z drobnych płacików, charakteryzuje je bogate unerwienie, wytwarzają one od 1-1,5 l śliny dziennie. Ślinianka przyuszna leży w dole za żuchwowym, objęta torebką razem z węzłami chłonnymi, nerwem twarzowym, końcowym odcinkiem tętnicy szyjnej zewnętrznej i z żyłą za żuchwową. Przewód ślinianki ma 3-5 cm długości. Ślinianka podjęzykowa leży na dnie jamy ustnej. Ślinianka podżuchwowa leży w trójkącie podżuchwowym, towarzysza jej węzły chłonne podżuchwowe.

Funkcje ślinianek
Ślinianki i małe gruczoły śluzowe jamy ustnej wytwarzają ślinę.
Podstawowym składnikiem śliny jest woda ( 90% ), w której są bakterie, enzymy trawienne i enzymy bakteriobójcze, przeciwciała oraz wiele innych substancji.
Podstawową funkcja śliny jest zwilżanie pokarmu, zabezpieczenie wilgotności
Chronienie błony śluzowej jamy ustnej i gardła przed wysychaniem.
Rozpuszczanie pokarmu, a tym samym uniemożliwienie kubkom smakowym odbieranie bodźców smakowych.
Ślina odgrywa ważną rolę w odpowiedniej artykulacji mowy.

Gardło

Jest drugim z kolei odcinkiem i wyróżniamy trzy części: – nosowa – ustna – krtaniowa

W części ustnej i krtaniowej krzyżuje się droga pokarmowa z droga oddechową. Funkcje gardła: klimatyzacja powietrza, udział w procesie połykania

Przełyk

Długość ok. 25 cm i średnica 2-3 cm, pełni rolę transportera.

Wyróżniamy trzy odcinki przełyku:
– szyjna,
– piersiowa
– brzuszną

Otrzewna

Z kolejnymi odcinkami przewodu pokarmowego ścisłe wiąże się surowicza błona – otrzewna

Żołądek

Jest najobszerniejszą częścią przewodu pokarmowego, objętość od litra do 1,5, a może się rozciągnąć 4-5 krotnie dzięki elastyczności ścian. Żołądek leży w lewym podżebrzu. Od góry sąsiaduje z przeponą, pośrednio z sercem i lewym płucem, od dołu i tyłu z okrężnicą, a także z częścią lewej nerki i nadnerczem. Od przodu przylega do przedniej ściany brzucha, a po stronie prawej przylega do wątroby, a po stronie lewej do śledziony. Ściany żołądka zbudowane są z czterech warstw: surowiczej, mięśniowej, podśluzowej i śluzowej Błona mięśniowa – jej napięcie ma za zadanie utrzymanie treści pokarmowej i równomierne jej rozmieszczenie mimo działania siły ciężkości. Poza tym praca mięśni powoduje perystaltykę, czyli ruchy robaczkowe, dzięki którym treść pokarmowa przesuwa się dalej. Zadanie żołądka: zbiornik pokarmu, trawienie treści pokarmowych ( ma właściwości bakteriobójcze ), pełni rolę resorpcyjną, wpływa na prawidłowa strukturę krwi, dzięki swoim hormonom wpływa na własna aktywność motoryczną i wydzielniczą.

Jelito cienkie

Najdłuższy odcinek przewodu pokarmowego.

Jelito cienkie to:
– dwunastnica
– jelito czcze
– jelito kręte

Zadaniem jelita cienkiego jest zakończenie procesu trawienia. W czynnościach wchłaniania jelito cienkie wspomagane jest przez wątrobę i trzustkę. W ścianie jelita występują fałdy okrężne. Całą powierzchnię fałd pokrywają różnej wielkości kosmki jelitowe. Zwiększają one powierzchnię wewnętrzną jelita prawie o 600%. Główna rolą kosmków jest wchłanianie.

Dwunastnica jest pierwszym odcinkiem jelita cienkiego, leży na tylnej ścianie brzucha, ma kształt podkowy, wklęsłym brzegiem obejmuje głowę trzustki, od tyłu sąsiaduje z prawa nerką, od przodu z wątrobą i pęcherzykiem żółciowym oraz okrężnicą poprzeczną. Błona śluzowa poza opuszką posiada fałdy okrężne z licznymi kosmkami jelitowymi oraz gruczoły jelitowe i gruczoły dwunastnicze.

Jelito czcze stanowi 2/5 jelita cienkiego. Ściana jelita jest znacznie grubsza i lepiej unaczyniona od ściany jelita krętego. Fałdy okrężne w jelicie czczym są, w porównaniu z fałdami w innych odcinkach, najliczniejsze i najwyższe, podobnie jak kosmki jelitowe. Wydzieliny gruczołów jelita powodują dalsze trawienie, jednak w jelicie czczym przede wszystkim zachodzi wchłanianie. Całe jelito cienkie wchłania 70-80% wody, a wraz z nią elektrolity i witaminy.

Jelito kręte uzupełnia prace jelita czczego. Jest znacznie uboższe w fałdy, kosmki i naczynia krwionośne. Jelito kręte przechodzi w jelito grube. W miejscu przejścia znajduje się zastawka krętniczo-kątnicza, która nie pozwala cofać się treści z jelita grubego do jelita cienkiego.

Jelito grube zaczyna się kątnicą, a kończy się odbytem. Jego długość wynosi 1,3-1,5 m.

Ma zróżnicowana budowę i funkcje
1. Jelito ślepe (kątnica), z którego odchodzi wyrostek robaczkowy
2. Okrężnica wstępująca
3. Okrężnica poprzeczna
4. Okrężnica zstępująca
5. Okrężnica esowata (esica)
6. Odbytnica

Jelito ślepe leży w prawym dole biodrowym, wyrostek robaczkowy swoim ujściem łączy się w jelitem ślepym. Długość jest zmienna, u kobiet w sąsiedztwie prawego jajnika.

Okrężnica wstępująca – przedłużenie kątnicy, przylega do tylnej ściany brzucha po stronie prawej i zgięciem okrężnicy, przechodzi w poprzecznicę, sąsiaduje ze ścianą brzucha i pętlami jelit.

Okrężnica poprzeczna – zaczyna się zgięciem okrężnicy prawym, czyli wątrobowym a kończy lewym zgięciem śledzionowym, sąsiaduje od tyłu z dwunastnicą, trzustką i lewa nerka, od góry z wątrobą i żołądkiem, od dołu leży na pętlach jelita cienkiego, od przodu, jest przykryta siecią większą otrzewnej, zgięciem śledzionowym, sąsiaduje ze śledzioną.

Okrężnica zstępująca – jest odpowiednikiem okrężnicy wstępującej, tyle, ze po lewej stronie, zaczyna się zgięciem okrężnicy lewym i na poziomie biodra przechodzi w okrężnicę osowatą, sąsiaduje z pętlami jelita cienkiego i ze ścianą brzucha.

Okrężnica esowata (esica) zawieszona jest na kresce?, Która biegnie skośnie przez dół biodrowy lewy i kończy się na poziomie 2-3 kręgu krzyżowego (S2-S3). Dalej esica przechodzi w odbytnicę.

Odbytnica dzieli się na część miedniczną i kroczną. Odbytnica, jako końcowy odcinek przewodu pokarmowego ma nieco odmienna budowę od pozostałych odcinków jelita grubego. Najlepiej unaczyniona jest odbytnica, zatrzymuje krew z tętnicy kreskowej dolnej i z tętnicy biodrowej wewnętrznej.

Czynności jelita grubego

Dzięki zachodzącym w nim procesom organizm utrzymuje znaczne objętości płynów oraz elektrolitów, np. jonów sodu i chloru. Dzięki florze bakteryjnej ma miejsce rozkład dotąd niestrawionych resztek pokarmowych i powstaje masa kałowa, która przesuwa się dzięki śluzowi i perystaltyce, masa kałowa zawiera 20-40% bakterii, niektóre metale ciężkie oraz inne zbędne związki.

Wątroba

Wątroba jest narządem ściśle związanym z przewodem pokarmowym i przemianą materii całego ustroju. Waży 1800-2400 g. Wątroba jest zbudowana z tzw. zrazików. Zraziki maja kształt zbliżony do ośmiokątnych graniastosłupów. Czynność wątroby jest złożona i wielostronna. Wątroba wytwarza, wydziela, magazynuje oraz odtruwa.

Czynności wątroby – wydzielanie żółci – udział w przemianach metabolicznych ustroju – odtruwanie ustroju z toksyn – wytwarzanie cholesterolu oraz hormonów, które biorą udział w procesie wzrostu kości – syntezuje białka, glikogen – magazynuje tłuszcze krew, glikogen – magazynuje witaminy A, D, B12

Pęcherzyk żółciowy

Przewodem pęcherzykowym łączy się z przewodem wątrobowym wspólnym tworząc przewód żółciowy. Liczne mikrokosmki nabłonka resorbują wodę, pęcherzyk żółciowy zagęszcza 10-krotnie żółć i ja magazynuje

Trzustka

Masa 70-100 g, wyróżniamy trzon, głowę i ogon. Leży na tylnej ścianie brzucha, nieco skośnie, krzyżuje kręgosłup i duże naczynia na poziomie L1 iL2. Głowę trzustki obejmuje dwunastnica, a ogon dochodzi do wnęki śledziony. Trzustka jest gruczołem zewnątrz i wewnątrz wydzielniczym. Pęcherzyki wytwarzają sok trzustkowy. Zawiera on liczne enzymy trawienne ( lipaza, trypsynogen, amylaza i inne ). Sok trzustkowy drobnymi przewodzikami dostaje się do przewodu trzustkowego i do przewodu dodatkowego. Obydwa uchodzą na brodawkach dwunastnicy większej i mniejszej. Wyspy trzustkowe to narząd wyspowy trzustki – lezące pomiędzy pęcherzykami, wytwarzają hormony: komórki beta insulinę, komórki alfa-glukagon. Hormony te regulują poziom cukru we krwi. Insulina jest niezbędnym czynnikiem do syntezy glikogenu. Glukagon, działając głównie na wątrobę powoduje wydzielanie czynnika, który rozkłada glikogen i uwalnia glukozę do krwi.

%d bloggers like this: